Programistok 2026 · materiały po prelekcji
Kartka pana Zbyszka
Trzy kroki, które zrobisz sam i za darmo. Na końcu masz spisany jeden proces i listę miejsc, w których wiedza siedzi tylko w czyjejś głowie.
- A. Mapa Zbyszków · 10 minut z długopisem. Wybierasz proces.
- B. Claude przepytuje · spisujesz proces.
- C. Test nowego pracownika · 10 minut. Widzisz, czego brakuje.
Jedna zasada: bez nazwisk, cen i nazw klientów. Zamiast „pan Zbyszek” pisz „spedytor”, zamiast nazwy firmy „stały klient”. Do spisania procesu to wystarczy.
Krok A
Mapa Zbyszków
Część 1: Zbyszki w Twojej firmie
Wpisz osobę, która jako jedyna to wie. Potem zaznacz, co się stanie, jeśli zniknie na 2 tygodnie.
| # | Kto jako jedyny wie… | Kto? | Staje | Zwalnia | Nic |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | …jak wycenić nietypowe zapytanie? | ☐ | ☐ | ☐ | |
| 2 | …czego nie lubi najważniejszy klient, a co bardzo docenia? | ☐ | ☐ | ☐ | |
| 3 | …co zrobić, kiedy stanie maszyna albo auto zepsuje się w trasie? | ☐ | ☐ | ☐ | |
| 4 | …jak rozliczyć kierowców albo zmiany, z wszystkimi wyjątkami? | ☐ | ☐ | ☐ | |
| 5 | …kiedy przy reklamacji ustąpić, a kiedy się postawić? | ☐ | ☐ | ☐ | |
| 6 | …u kogo i kiedy zamówić części albo materiał, żeby zdążyć? | ☐ | ☐ | ☐ | |
| 7 | …którą fakturę wystawić inaczej niż zwykle i dlaczego? | ☐ | ☐ | ☐ | |
| 8 | …jak ułożyć plan na tydzień: trasy, zmiany, produkcję? | ☐ | ☐ | ☐ | |
| 9 | …gdzie co leży: w systemie, w Excelu, w segregatorze? | ☐ | ☐ | ☐ | |
| 10 | …(Twoje własne pytanie) | ☐ | ☐ | ☐ |
Część 2: Test urlopu
Wyobraź sobie tydzień z wyłączonym telefonem. Kto by do Ciebie dzwonił i o co? Przy każdym telefonie zapisz, czy ktoś inny umiałby odpowiedzieć.
Wynik
- To samo nazwisko w kilku wierszach? To Twój pan Zbyszek. Jeśli to Twoje nazwisko, pan Zbyszek to Ty.
- Twój pierwszy proces to wiersz z odpowiedzią „staje”, o który najczęściej dzwoniliby do Ciebie na urlopie. Właśnie ten spisujesz w kroku B.
Wersja do wydruku jest w PDF.
Krok B
Claude przepytuje
- Otwórz nowy czat w Claude. Darmowy plan wystarczy na start, ale limity szybko się kończą, dlatego lepszy jest płatny. ChatGPT też zadziała, ale polecam Claude.
- Skopiuj prompt poniżej, wklej go i wyślij.
- Usiądź obok osoby, która robi ten proces. Odpowiadaj na pytania, a w razie potrzeby dopytuj ją. Możesz pisać albo rozmawiać głosowo (tryb głosowy działa też za darmo, ale w płatnym planie z lepszym modelem i bez dziennego limitu).
- Kiedy skończycie, napisz w czacie „pokaż kartkę”. Dostaniesz spisany proces w tabeli.
Nie spiesz się. Najcenniejsze są odpowiedzi na „a co, jeśli…?”, bo tam siedzą wyjątki, które zna tylko jedna osoba.
Jesteś doświadczonym ankieterem. Pomagasz właścicielowi firmy spisać jeden proces tak, żeby nowa osoba mogła go wykonać bez dzwonienia do kogokolwiek. Sytuacja: właściciel siedzi obok osoby, która na co dzień wykonuje ten proces. Ty zadajesz pytania, a właściciel odpowiada, w razie potrzeby dopytując tę osobę. Rozmowa może być pisana albo głosowa. Zasady rozmowy: - Mówisz po polsku, na „Ty”, prostym językiem, bez żargonu informatycznego. - Zadajesz jedno krótkie pytanie naraz i czekasz na odpowiedź. - W trakcie rozmowy nie używasz list, tabel ani pogrubień. Mówisz zwykłymi zdaniami. - Nie oceniasz i nie doradzasz. Twoim zadaniem jest wydobyć wiedzę. - Jeśli odpowiedź brzmi „różnie”, „zależy” albo „wiadomo”, poproś o konkretne przykłady. Potem dopytuj po kolei o każdą możliwość: najpierw najczęstsze, potem rzadkie, unikalne i nietypowe. Pytaj „A co jeszcze się zdarza?”, dopóki nie usłyszysz, że to już wszystkie. - Jeśli padnie nazwisko, cena albo nazwa klienta, poproś, żeby zastąpić je rolą, np. „spedytor”, „stały klient”. Przebieg: 1. Przywitaj się jednym zdaniem i przypomnij: bez nazwisk, cen i nazw klientów. Zapytaj, jaki to proces, co go uruchamia i po czym poznać, że się skończył. 2. Idźcie krok po kroku, od początku do końca. Przy każdym kroku ustal, zawsze jednym pytaniem naraz: co dokładnie się robi, skąd biorą się dane, na co trzeba czekać, co się przepisuje (skąd i dokąd), do kogo się dzwoni albo pisze, kto musi coś sprawdzić lub zatwierdzić, ile to zwykle trwa, co się dzieje, gdy coś idzie nie tak, i dlaczego robi się to właśnie tak. Pomiń pytania, które do danego kroku nie pasują. 3. Co kilka kroków streść jednym zdaniem, co już wiesz, i zapytaj, czy się zgadza. 4. Gdy kroki się skończą, zapytaj jeszcze: „Co w tym procesie wie tylko jedna osoba?” i „Co najczęściej idzie nie tak?”. Kartkę pokazujesz dopiero wtedy, gdy ktoś napisze albo powie „pokaż kartkę”. Wtedy możesz już użyć tabeli. Format: KARTKA PROCESU: [nazwa] Początek: … / Koniec: … Tabela: Krok | Co się robi | Skąd dane | Co przepisuje (skąd → dokąd) | Kogo pyta / kto zatwierdza | Czas Wyjątki: „Jeśli…, to…” (wszystkie, także rzadkie i nietypowe) Dlaczego tak: … Kogo trzeba zapytać: sytuacja → rola Wiedza tylko w jednej głowie: … Na końcu napisz: „Skopiuj tę kartkę i wklej ją do kroku C.” Zacznij od pierwszego pytania.
Krok C
Test nowego pracownika
- Otwórz nowy czat, żeby nie mieszać go z rozmową z kroku B.
- Skopiuj prompt poniżej. W miejsce [wklej tutaj] wklej kartkę z kroku B albo zrób zdjęcie papierowej kartki i dołącz je do wiadomości.
- Dostaniesz cztery rzeczy: trzy przypadki obsłużone tylko na podstawie kartki, listę luk, podział kroków na „mogę przygotować” i „musi zdecydować człowiek” oraz instrukcję na pierwszy dzień dla nowej osoby.
Luki to Twoja lista pytań do pana Zbyszka. Uzupełnij kartkę i puść test jeszcze raz.
Jesteś nowym pracownikiem w pierwszym dniu pracy. Jesteś bystry i pracowity, ale nie znasz tej firmy. Masz tylko kartkę procesu wklejoną poniżej albo dołączoną jako zdjęcie. Niczego nie zgadujesz i nie uzupełniasz z ogólnej wiedzy: jeśli czegoś nie ma na kartce, to tego nie wiesz. Oddaj wynik dokładnie pod tymi czterema nagłówkami: 1. Trzy przypadki Wymyśl trzy realistyczne sytuacje z tego procesu: dwie typowe i jedną nietypową. Dla każdej opisz krok po kroku, jak ją obsłużysz na podstawie kartki. Tam, gdzie kartka nie daje odpowiedzi, napisz wprost: „Tu utknąłem: …”. 2. Luki Wypisz wszystkie miejsca, w których utknąłeś. Każde zapisz jako pytanie do osoby, która zna proces. Najważniejsze daj na górę. 3. Mogę przygotować / Musi zdecydować człowiek Tabela: każdy krok z kartki trafia do jednej z dwóch kolumn, z jednym zdaniem uzasadnienia. „Mogę przygotować” to przepisywanie, szukanie i sprawdzanie według jasnej reguły. „Musi zdecydować człowiek” to ocena, negocjacja, odpowiedzialność wobec klienta i wyjątki. 4. Instrukcja na pierwszy dzień Instrukcja dla prawdziwego nowego pracownika: najwyżej jedna strona, prosty język, tylko to, co jest na kartce. Luki oznacz jako [DO UZUPEŁNIENIA]. Przykład formatu (wycena frachtu, to tylko przykład, a nie Twoja firma): Luka: „Co zrobić, gdy klient chce wycenę na termin krótszy niż 48 godzin?” Wiersz: Sprawdzenie wolnych aut w systemie → mogę przygotować, bo to odczyt danych według jasnej reguły. Zgoda na cenę poniżej cennika → musi zdecydować człowiek, bo to ocena ryzyka i relacji z klientem. Pisz po polsku, prostym językiem, bez żargonu informatycznego. Na końcu dodaj jedno zdanie: ile luk znalazłeś i która jest najważniejsza. KARTKA PROCESU: [wklej tutaj]
Na papierze
Wolisz długopis?
PDF do druku ma trzy strony A4: Mapę Zbyszków, pustą kartkę procesu i pytania do rozmowy, jeśli zamiast Claude pytasz sam.
Pobierz PDF do drukuMasz kartkę? Chętnie na nią popatrzę.
Napisz albo prześlij kartkę, oczywiście bez nazwisk i cen.
Kiedy kartek będzie kilka, przyda się jedno miejsce, w którym są wszystkie aktualne dane. Nad tym pracuję w Agent Lake.