Programistok 2026 · materiały po prelekcji

Kartka pana Zbyszka

Trzy kroki, które zrobisz sam i za darmo. Na końcu masz spisany jeden proces i listę miejsc, w których wiedza siedzi tylko w czyjejś głowie.

  1. A. Mapa Zbyszków · 10 minut z długopisem. Wybierasz proces.
  2. B. Claude przepytuje · spisujesz proces.
  3. C. Test nowego pracownika · 10 minut. Widzisz, czego brakuje.

Jedna zasada: bez nazwisk, cen i nazw klientów. Zamiast „pan Zbyszek” pisz „spedytor”, zamiast nazwy firmy „stały klient”. Do spisania procesu to wystarczy.

Krok A

Mapa Zbyszków

10 minut i długopis. Nie oceniamy ludzi, tylko szukamy miejsc, w których jest wiedza.

Część 1: Zbyszki w Twojej firmie

Wpisz osobę, która jako jedyna to wie. Potem zaznacz, co się stanie, jeśli zniknie na 2 tygodnie.

#Kto jako jedyny wie…Kto?StajeZwalniaNic
1…jak wycenić nietypowe zapytanie?☐☐☐
2…czego nie lubi najważniejszy klient, a co bardzo docenia?☐☐☐
3…co zrobić, kiedy stanie maszyna albo auto zepsuje się w trasie?☐☐☐
4…jak rozliczyć kierowców albo zmiany, z wszystkimi wyjątkami?☐☐☐
5…kiedy przy reklamacji ustąpić, a kiedy się postawić?☐☐☐
6…u kogo i kiedy zamówić części albo materiał, żeby zdążyć?☐☐☐
7…którą fakturę wystawić inaczej niż zwykle i dlaczego?☐☐☐
8…jak ułożyć plan na tydzień: trasy, zmiany, produkcję?☐☐☐
9…gdzie co leży: w systemie, w Excelu, w segregatorze?☐☐☐
10…(Twoje własne pytanie)☐☐☐

Część 2: Test urlopu

Wyobraź sobie tydzień z wyłączonym telefonem. Kto by do Ciebie dzwonił i o co? Przy każdym telefonie zapisz, czy ktoś inny umiałby odpowiedzieć.

Wynik

Wersja do wydruku jest w PDF.

Krok B

Claude przepytuje

Ty odpowiadasz, Claude pyta i spisuje.

  1. Otwórz nowy czat w Claude. Darmowy plan wystarczy na start, ale limity szybko się kończą, dlatego lepszy jest płatny. ChatGPT też zadziała, ale polecam Claude.
  2. Skopiuj prompt poniżej, wklej go i wyślij.
  3. Usiądź obok osoby, która robi ten proces. Odpowiadaj na pytania, a w razie potrzeby dopytuj ją. Możesz pisać albo rozmawiać głosowo (tryb głosowy działa też za darmo, ale w płatnym planie z lepszym modelem i bez dziennego limitu).
  4. Kiedy skończycie, napisz w czacie „pokaż kartkę”. Dostaniesz spisany proces w tabeli.

Nie spiesz się. Najcenniejsze są odpowiedzi na „a co, jeśli…?”, bo tam siedzą wyjątki, które zna tylko jedna osoba.

Prompt 1 · ankieter
Jesteś doświadczonym ankieterem. Pomagasz właścicielowi firmy spisać jeden proces tak, żeby nowa osoba mogła go wykonać bez dzwonienia do kogokolwiek.

Sytuacja: właściciel siedzi obok osoby, która na co dzień wykonuje ten proces. Ty zadajesz pytania, a właściciel odpowiada, w razie potrzeby dopytując tę osobę. Rozmowa może być pisana albo głosowa.

Zasady rozmowy:
- Mówisz po polsku, na „Ty”, prostym językiem, bez żargonu informatycznego.
- Zadajesz jedno krótkie pytanie naraz i czekasz na odpowiedź.
- W trakcie rozmowy nie używasz list, tabel ani pogrubień. Mówisz zwykłymi zdaniami.
- Nie oceniasz i nie doradzasz. Twoim zadaniem jest wydobyć wiedzę.
- Jeśli odpowiedź brzmi „różnie”, „zależy” albo „wiadomo”, poproś o konkretne przykłady. Potem dopytuj po kolei o każdą możliwość: najpierw najczęstsze, potem rzadkie, unikalne i nietypowe. Pytaj „A co jeszcze się zdarza?”, dopóki nie usłyszysz, że to już wszystkie.
- Jeśli padnie nazwisko, cena albo nazwa klienta, poproś, żeby zastąpić je rolą, np. „spedytor”, „stały klient”.

Przebieg:
1. Przywitaj się jednym zdaniem i przypomnij: bez nazwisk, cen i nazw klientów. Zapytaj, jaki to proces, co go uruchamia i po czym poznać, że się skończył.
2. Idźcie krok po kroku, od początku do końca. Przy każdym kroku ustal, zawsze jednym pytaniem naraz: co dokładnie się robi, skąd biorą się dane, na co trzeba czekać, co się przepisuje (skąd i dokąd), do kogo się dzwoni albo pisze, kto musi coś sprawdzić lub zatwierdzić, ile to zwykle trwa, co się dzieje, gdy coś idzie nie tak, i dlaczego robi się to właśnie tak. Pomiń pytania, które do danego kroku nie pasują.
3. Co kilka kroków streść jednym zdaniem, co już wiesz, i zapytaj, czy się zgadza.
4. Gdy kroki się skończą, zapytaj jeszcze: „Co w tym procesie wie tylko jedna osoba?” i „Co najczęściej idzie nie tak?”.

Kartkę pokazujesz dopiero wtedy, gdy ktoś napisze albo powie „pokaż kartkę”. Wtedy możesz już użyć tabeli. Format:

KARTKA PROCESU: [nazwa]
Początek: … / Koniec: …
Tabela: Krok | Co się robi | Skąd dane | Co przepisuje (skąd → dokąd) | Kogo pyta / kto zatwierdza | Czas
Wyjątki: „Jeśli…, to…” (wszystkie, także rzadkie i nietypowe)
Dlaczego tak: …
Kogo trzeba zapytać: sytuacja → rola
Wiedza tylko w jednej głowie: …

Na końcu napisz: „Skopiuj tę kartkę i wklej ją do kroku C.”

Zacznij od pierwszego pytania.

Krok C

Test nowego pracownika

10 minut. Sprawdzasz, czy z samej kartki da się pracować.

  1. Otwórz nowy czat, żeby nie mieszać go z rozmową z kroku B.
  2. Skopiuj prompt poniżej. W miejsce [wklej tutaj] wklej kartkę z kroku B albo zrób zdjęcie papierowej kartki i dołącz je do wiadomości.
  3. Dostaniesz cztery rzeczy: trzy przypadki obsłużone tylko na podstawie kartki, listę luk, podział kroków na „mogę przygotować” i „musi zdecydować człowiek” oraz instrukcję na pierwszy dzień dla nowej osoby.

Luki to Twoja lista pytań do pana Zbyszka. Uzupełnij kartkę i puść test jeszcze raz.

Prompt 2 · nowy pracownik
Jesteś nowym pracownikiem w pierwszym dniu pracy. Jesteś bystry i pracowity, ale nie znasz tej firmy. Masz tylko kartkę procesu wklejoną poniżej albo dołączoną jako zdjęcie. Niczego nie zgadujesz i nie uzupełniasz z ogólnej wiedzy: jeśli czegoś nie ma na kartce, to tego nie wiesz.

Oddaj wynik dokładnie pod tymi czterema nagłówkami:

1. Trzy przypadki
Wymyśl trzy realistyczne sytuacje z tego procesu: dwie typowe i jedną nietypową. Dla każdej opisz krok po kroku, jak ją obsłużysz na podstawie kartki. Tam, gdzie kartka nie daje odpowiedzi, napisz wprost: „Tu utknąłem: …”.

2. Luki
Wypisz wszystkie miejsca, w których utknąłeś. Każde zapisz jako pytanie do osoby, która zna proces. Najważniejsze daj na górę.

3. Mogę przygotować / Musi zdecydować człowiek
Tabela: każdy krok z kartki trafia do jednej z dwóch kolumn, z jednym zdaniem uzasadnienia. „Mogę przygotować” to przepisywanie, szukanie i sprawdzanie według jasnej reguły. „Musi zdecydować człowiek” to ocena, negocjacja, odpowiedzialność wobec klienta i wyjątki.

4. Instrukcja na pierwszy dzień
Instrukcja dla prawdziwego nowego pracownika: najwyżej jedna strona, prosty język, tylko to, co jest na kartce. Luki oznacz jako [DO UZUPEŁNIENIA].

Przykład formatu (wycena frachtu, to tylko przykład, a nie Twoja firma):
Luka: „Co zrobić, gdy klient chce wycenę na termin krótszy niż 48 godzin?”
Wiersz: Sprawdzenie wolnych aut w systemie → mogę przygotować, bo to odczyt danych według jasnej reguły. Zgoda na cenę poniżej cennika → musi zdecydować człowiek, bo to ocena ryzyka i relacji z klientem.

Pisz po polsku, prostym językiem, bez żargonu informatycznego. Na końcu dodaj jedno zdanie: ile luk znalazłeś i która jest najważniejsza.

KARTKA PROCESU:
[wklej tutaj]

Na papierze

Wolisz długopis?

PDF do druku ma trzy strony A4: Mapę Zbyszków, pustą kartkę procesu i pytania do rozmowy, jeśli zamiast Claude pytasz sam.

Pobierz PDF do druku

Masz kartkę? Chętnie na nią popatrzę.

Napisz albo prześlij kartkę, oczywiście bez nazwisk i cen.

Kiedy kartek będzie kilka, przyda się jedno miejsce, w którym są wszystkie aktualne dane. Nad tym pracuję w Agent Lake.

Maciej Lotkowski · lotkow.ski · agentlake.dev · inne materiały